Poseł Brynkus > Poseł > Praca w sejmie > , , , , , , , > Kto robi „lewy” biznes na hodowli bydła i produkcji mleka?

Kto robi „lewy” biznes na hodowli bydła i produkcji mleka?

Posłowie ruchu Kukiz’15: dr hab. Józef Brynkus, Maciej Masłowski, dr Jarosław Sachajko, Paweł Skutecki i Paweł Szramka zgłosili interpelację nr 28662 skierowaną do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w sprawie dyscypliny finansów publicznych w Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka w kontekście dokumentacji kontrolnej Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt.

Posłowie Kukiz15 zwrócili uwagę, że Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka (PFHBiPM) zrzesza około 11 tys. członków wykorzystując wielomilionowe dotacje wypłacane z budżetu państwa. Tymczasem w odpowiedzi na interpelację 24849 z dnia 1 sierpnia 2018 r. w sprawie rozwoju hodowli bydła mlecznego w Polsce Szymon Giżyński, sekretarz stanu w MRiRW stwierdził, iż kontrola Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt wykazała pobranie dotacji w nadmiernej wysokości.

Dlatego posłowie zapytali czy pobranie dotacji w nadmiernej wysokości stanowi mało istotne przewinienie czy też kwalifikuje PFHBiPM lub KCHZ do wnikliwej kontroli i pociągnięcia do odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych? Zapytali także dlaczego przy tak wysokich dotacjach ocena użytkowości nie jest dla rolników bezpłatna, oraz czy Federacja i Centrum wyciągnęło wnioski z powtarzających się nieprawidłowości? Czy wyciągnięto konsekwencje personalne oraz jaka jest wysokość środków przeznaczonych z budżetu państwa na działanie PFHBiPM oraz KCHZ i czy Ministerstwo kontroluje przepływ i wykorzystanie tych środków? Zadali również kilka pytań dotyczących archaicznego już systemu SYMLEK i ile kosztuje jego modyfikacja oraz nadzór informatyczny, a także dlaczego badania i wykonanie modelu szacowania wartości hodowlanej zlecono ośrodkowi obliczeniowemu w Kanadzie zaś opracowanie indeksu ekonomicznego naukowcom z Nowej Zelandii.

Odpowiedzi na interpelację udzielił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jan Krzysztof Ardanowski, który wyjaśnił m.in. że dotacje PFHBiPM oraz KCHZ udzielane są zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej, system obliczeniowy SYMLEK jest w pełni funkcjonującym systemem teleinformatycznym dostosowanym do potrzeb PFHBiPM, a wybór zagranicznych ośrodków dla prowadzenia badań na rzecz PFHBiPM leży w gestii Federacji jako uznanego podmiotu do prowadzenia ksiąg hodowlanych, realizującej zatwierdzone programy hodowlane dla poszczególnych ras bydła mlecznego. Do odpowiedzi dołączono wykaz „Dotacje przedmiotowe na zadania w zakresie postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej udzielone i wypłacone w 2011 r.”

 

Poniżej tekst interpelacji i odpowiedzi z załącznikiem

Szanowny Panie Ministrze!

W roku 2004 uznano, iż Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka (PFHBiPM) jest zdolna do prowadzenia ksiąg hodowlanych oceny wartości użytkowej bydła i publikowania wyników tej oceny, oraz prowadzenia laboratorium badania mleka. Dzięki rozwiązaniom prawnym zgodnie z §1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2008 r. w sprawie upoważnienia związków hodowców lub innych podmiotów do wykonywania zadań z zakresu prowadzenia oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt (Dz. U. z 2016 r. poz. 919, z późn. zm.) licząca ok. 11000 członków organizacja w dobrze pojętej koncepcji uspołecznienia hodowli zwierząt gospodarskich w Polsce wraz z przejętą pełną odpowiedzialnością za kierunki prowadzenia hodowli bydła mlecznego wykorzystuje wielomilionowe dotacje wypłacane z budżetu państwa. Na mocy obowiązującego prawa podlega zatem zasadom prawidłowej gospodarki finansowej środkami publicznymi. W odpowiedzi na interpelację nr 24849 z dnia 1 sierpnia 2018 r. w sprawie rozwoju hodowli bydła mlecznego w Polsce w kontekście dokumentacji pokontrolnej Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt,sSekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Pan Szymon Giżyński zwraca uwagę, że „PFHBiPM jest sprawnie zorganizowaną i prężnie działającą organizacją hodowców, podejmującą starania o zwiększenie liczebności populacji bydła mlecznego objętego oceną wartości użytkowej” jednocześnie stwierdzając, że kontrola Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt „wykazała pobranie dotacji w nadmiernej wysokości w wyniku uwzględnienia w rozliczeniach dołączonych do wniosków o wypłatę dotacji kosztów merytorycznie niezwiązanych z realizacją danego zadania”.

W związku z powyższym, uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Czy wykazane w dokumentacji kontroli w PFHBiPM czyny, które w mojej ocenie można zakwalifikować jako art. 8 pkt 3 oraz art. 9 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2018 r, poz. 1458) i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395, 398, 650, 1629) świadczą o mało istotnych przewinieniach czy kwalifikują podmiot do wnikliwej kontroli i wyciągnięcia odpowiedzialności za wydatkowanie dotacji z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych?
  2. Jakie konkretne działania podjęła PFHBiPM w zakresie powtarzających się nieprawidłowości? Jakie wyciągnięto konsekwencje?
  3. Jakie są szczegółowe działania dotowane, a realizowane przez PFHBiPM i ile wynosi wysokość środków wydatkowanych na realizację tych działań z budżetu państwa w latach 2015-2017?
  4. Jakie są zasady kwalifikowalności kosztów i system kontroli wewnętrznej w PFHBIPM?
  5. W jakim stopniu ministerstwo śledzi przepływy pieniężne w zakresie pośredniego wpływu dotacji na wyniki ekonomiczne PFHBiPM?
  6. Dlaczego przy wielomilionowych dotacjach ocena użytkowości nie jest bezpłatna dla rolnika? W innych krajach UE środki na prowadzenie ksiąg i kontrolę użytkowości pochodzą w całości ze składek hodowców zrzeszonych w związkach. Czy z punktu widzenia zaangażowanych budżetowych środków zasadna jest sytuacja w której finansowana latami „baza wiedzy” pozwala zarabiać Federacji, bowiem opłaty ponoszone bezpośrednio przez rolników trafiają na konto związku?
  7. Ile środków budżetowych, od lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, kosztowała modyfikacja archaicznego i edytowanego dotąd w wersji tekstowej (typu txt) systemu SYMLEK?
  8. Jakie konkretne modyfikacje systemu SYMLEK sfinansowano z budżetu państwa (proszę o wyszczególnienie kosztów i działań)?
  9. Na czym polega nadzór ministerstwa nad ZETO OLSZTYN – podmiotem sprawującym nadzór informatyczny obejmujący wszystkie zagadnienia związane z oceną bydła mlecznego, dokąd również trafiają publiczne pieniądze?
  10. Z jakich środków finansowana jest współpraca międzynarodowa PFHBiPM?
  11. Jakie procedury i kryteria zdecydowały o wyborze ośrodka obliczeniowego w Kanadzie w zakresie wykonania modelu do szacowania wartości hodowlanej, alternatywnego wobec metody krajowej, zatwierdzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi? Czy ministerstwo wydało zgodę na takie działania?
  12. Jakie procedury i kryteria zdecydowały o zleceniu nowozelandzkim naukowcom opracowania indeksu ekonomicznego? W jakim stopniu projekt finansowany jest ze środków budżetu państwa?

 

Odpowiedź

Szanowny Panie Marszałku

W odpowiedzi na interpelację nr 28662 z dnia 11 stycznia 2019 r. złożoną przez Panów: Jarosława Sachajko, Macieja Masłowskiego, Józefa Brynkusa, Pawła Skuteckiego i Pawła Szramkę, Posłów na Sejm RP, w sprawie nadzoru nad działalnością Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka, uprzejmie informuję Pana Marszałka, co następuje. Ad. 1 – 3 Odpowiedź udzielona Panom Posłom na interpelację nr 28663 z dnia 11.01.2019 r., uwzględnia odniesienie się do spraw, o których mowa w pytaniu 1 i 2. Natomiast załącznik nr 1 do odpowiedzi na interpelację zawiera informacje, o których mowa w pytaniu 3, tj. o zadaniach dotowanych ze środków budżetowych na postęp biologiczny w produkcji zwierzęcej udzielonych i wypłaconych na zadania realizowane przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka w latach 2015 – 2017. Uprzejmie informuję, że począwszy od 2015 r. przepisami unijnymi regulującymi sprawy dot. pomocy państwa w rolnictwie są: – rozporządzenie Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 193 z 01.07.2014, str. 1 i Dz. Urz. UE C 421 z 21.11.2018, str. 1); – Wytyczne Unii Europejskiej w sprawie pomocy państwa w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich w latach 2014 – 2020 (Dz. Urz. UE C 204 z 01.07.2014, str. 1 i Dz. Urz. UE C 403 z 09.11.2018, str. 10). Zgodnie z ww. przepisami, w zakresie hodowli zwierząt gospodarskich, hodowcom zwierząt będącym mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 702/2014, zwanym dalej „hodowcami MŚP”, może być udzielana pośrednio pomoc w formie subsydiowanych usług, polegających na: 2 1) prowadzeniu ksiąg hodowlanych (pomoc o stawce do 100% kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą), 2) prowadzeniu oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt (pomoc o stawce do 70% kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą). Pomoc ta może być wypłacana wyłącznie jako: – refundacja kosztów subsydiowanych usług świadczonych na rzecz hodowców MŚP, ponoszonych przez podmioty świadczące takie usługi w zakresie prowadzenia ksiąg hodowlanych, – dofinansowanie do 70 % kosztów subsydiowanych usług świadczonych na rzecz hodowców MŚP, ponoszonych przez podmioty świadczące takie usługi w zakresie prowadzenia oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt. Zgodnie z Wytycznymi Unii Europejskiej w sprawie pomocy państwa w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich w latach 2014 – 2020 koszty kwalifikowalne zakładania i prowadzenia ksiąg hodowlanych m.in. mogą obejmować: a) koszty gromadzenia danych dotyczących zwierząt i zarządzania nimi, b) koszty zadań administracyjnych związanych z wpisem odpowiednich danych dotyczących zwierząt do ksiąg hodowlanych, c) koszty aktualizacji oprogramowania do zarządzania danymi wpisywanymi do ksiąg hodowlanych, d) koszty publikowania informacji dotyczących ksiąg hodowlanych i danych z ksiąg hodowlanych w Internecie lub e) inne powiązane z nimi koszty administracyjne. Natomiast koszty kwalifikowalne oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt mogą obejmować m.in. następujące koszty badań przeprowadzanych w celu określenia jakości genetycznej lub wydajności zwierząt gospodarskich: a) koszty badań, b) powiązane koszty gromadzenia i analizy danych pochodzących z takich badań w odniesieniu do poprawy zdrowia zwierząt i poziomu ochrony środowiska, c) powiązane koszty gromadzenia i oceny danych pochodzących z takich badań mających na celu ocenę jakości genetycznej zwierząt na potrzeby wdrażania zaawansowanych metod hodowlanych i na utrzymanie różnorodności genetycznej lub d) inne powiązane z nimi koszty. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 lipca 2015 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa (Dz. U. poz. 1170, z późn. zm.), rozdział 2 pt. „Dotacje na dofinansowanie kosztów postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej”, zgodnie z rozporządzeniem 702/2014, uwzględnia trzy kierunki pomocy państwa określone w przepisach tego rozporządzenia, w tym m.in. udzielanie dotacji podmiotom świadczącym subsydiowane usługi na rzecz hodowców bydła, świń, koni, owiec, kóz lub drobiu 3 będących mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia 702/2014, polegające na prowadzeniu ksiąg hodowlanych i prowadzeniu oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt, w tym realizowane przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka. Ad. 4 – 5 Zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2018 r. poz. 395) za zasady (politykę) rachunkowości odpowiada kierownik jednostki. Zatem Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie właściwy do udzielenia odpowiedzi na pytania, o których mowa w pkt 4 i 5. Ad. 6 Dotacje przeznaczone na wspieranie postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej, zgodnie z Wytycznymi Unii Europejskiej w sprawie pomocy państwa w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich w latach 2014 – 2020, stanowią refundację kosztów kwalifikowanych do wypłaty dotacji, poniesionych przez uprawnione podmioty świadczące subsydiowane usługi uprawnionym hodowcom. Koszty kwalifikowane prowadzenia oceny wartości użytkowej lub hodowlanej zwierząt mogą obejmować wyłącznie koszty badań przeprowadzanych w celu określenia jakości genetycznej lub wydajności zwierząt gospodarskich, powiązane z prowadzoną oceną koszty gromadzenia i analizy danych pochodzących z takich badań, powiązane koszty gromadzenia i oceny danych pochodzących z takich badań oraz inne powiązane z nimi koszty. Ponieważ zgodnie z obowiązującymi przepisami udzielana pomoc może stanowić nie więcej jak 70% poniesionych kosztów kwalifikowanych to pozostałe minimum 30% poniesionych kosztów kwalifikowanych oraz inne koszty związane z prowadzeniem oceny wartości użytkowej, które nie mogły zostać uznane za koszty kwalifikujące się do dotacji, są pokrywane ze środków własnych, w tym przede wszystkim z opłat wnoszonych przez hodowców poddających swoje zwierzęta ocenie wartości użytkowej. Ad. 7 – 8 Budowa systemu obliczeniowego SYMLEK rozpoczęła się w latach 70-tych XX wieku na zlecenie Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt, która we współpracy z ówczesnym Ośrodkiem Obliczeniowym ZETO w Olsztynie opracowała założenia merytoryczne i zleciła przygotowanie oprogramowania zgodnego z aktualnym na tamte lata stanem wiedzy informatycznej. Zarówno budowa systemu jak i późniejsze jego modyfikacje, w tym także przejście ze zbiorów przechowywanych w formie tekstowej na zbiory w postaci bazy danych z elementami relacyjnej bazy danych, która została zakończona w roku 2004, finansowane były z budżetu państwa w ramach środków przeznaczonych na funkcjonowanie najpierw Centralnej Stacji Hodowli Zwierząt, a następnie Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt, która była zakładem budżetowym powołanym przez ministra właściwego do spraw rolnictwa. W ramach procesu uspołecznienia hodowli, na podstawie przepisów określonych w ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt 4 gospodarskich (Dz. U. z 2002 r. nr 207 poz. 1762, z późn. zm.), PFHBiPM w roku 2006 przejęła od Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt prowadzenie oceny wartości użytkowej bydła ras mlecznych, a także, na zasadzie użyczenia, uzyskała prawo do użytkowania systemu SYMLEK. Na podstawie umowy użyczenia PFHBiPM jest zobowiązana do ponoszenia kosztów funkcjonowania systemu SYMLEK oraz kosztów ewentualnych modyfikacji związanych z dostosowaniem systemu do potrzeb rozwijającej się oceny wartości użytkowej bydła ras mlecznych. Z informacji posiadanych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wynika, że system SYMLEK jest w pełni funkcjonującym systemem teleinformatycznym dostosowanym do potrzeb prowadzonej przez PFHBiPM oceny wartości użytkowej bydła oraz prowadzenia ksiąg hodowlanych dla bydła ras mlecznych. Ad. 9 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie ma kompetencji do sprawowania nadzoru nad spółką ZETO SOFTWARE Sp. z o.o. w Olsztynie. Należy jednak podkreślić, że nadzór nad bazą danych zgromadzonych w systemie teleinformatycznym SYMLEK sprawuje PFHBiPM, która jako podmiot upoważniony do prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła typu użytkowego mlecznego i mięsno-mlecznego, prowadzenia systemu teleinformatycznego na potrzeby tej oceny oraz publikowania wyników tej oceny jest zobowiązana do zapewnienia jej rozwoju w stopniu niezbędnym do prowadzenia oceny wartości użytkowej bydła w sposób zgodny z wytycznymi International Committee for Animal Recording (ICAR) i wymaganiami polskich hodowców. Rola ZETO SOFTWARE Sp. z o.o. w Olsztynie ogranicza się jedynie do zapewnienia obsługi informatycznej tego systemu. Ad. 10 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest właściwy do udzielania odpowiedzi na pytanie dotyczące środków z jakich finansowana jest współpraca międzynarodowa PFHBiPM. Ad. 11 Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka od kilku lat zabiega o samodzielne prowadzenie oceny wartości genetycznej bydła ras mlecznych. Warunkiem uzyskania takiego uprawnienia jest wykazanie merytorycznej i technicznej zdolności do prowadzenia oceny genetycznej w sposób zgodny z wymaganiami Interbull Centre, tj. ośrodka referencyjnego Komisji Europejskiej odpowiedzialnego za naukowy i techniczny wkład w harmonizację i udoskonalanie metod przeprowadzania oceny wartości użytkowej i oceny genetycznej zwierząt hodowlanych czystorasowych z gatunku bydła. PFHBiPM ma więc pełną samodzielność przy wyborze ośrodków obliczeniowych z którymi chce współpracować nad opracowaniem metodyki oceny genetycznej bydła, która spełni wymagania określone przez Interbull. Ad. 12 Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka jako podmiot uznany do prowadzenia ksiąg hodowlanych bydła ras mlecznych i realizująca zatwierdzone programy hodowlane 5 dla poszczególnych ras bydła mlecznego jest odpowiedzialna za dostarczanie hodowcom uczestniczącym w realizacji tych programów skutecznych narzędzi, które umożliwią im podejmowanie decyzji hodowlanych. Jednym z takich narzędzi będzie opracowanie indeksu ekonomicznego. Zaproszenie do współpracy nad opracowaniem tego indeksu ośrodka naukowego z Nowej Zelandii, który posiada doświadczenie w tym zakresie, jest samodzielną decyzją PFHBiPM.

 

 Jan Krzysztof Ardanowski

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

 

Opracowała Sylwia Michalec, pracownik Biura Poselskiego dra hab. Józefa Brynkusa