Poseł Brynkus > Poseł > Praca w sejmie > , , , , , , > Czy powstanie film o wysiedleniach Polaków w czasie II wojny światowej?

Czy powstanie film o wysiedleniach Polaków w czasie II wojny światowej?

Co najmniej 2,5 mln Polaków zostało w latach II wojny światowej wypędzonych i wysiedlonych ze swoich miejsc zamieszkania. Tragiczne historie tych osób często nie są znane lub ulegają zapomnieniu. Posłowie ruchu Kukiz’ 15 Maciej Masłowski i dr hab. Józef Brynkus złożyli interpelację nr 27667 do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie możliwości wyprodukowania filmu fabularnego opowiadającego o tej tematyce.

Posłowie pytali Ministra czy możliwe jest przekazanie dotacji celowej na realizację serialu poświęconego tej tematyce i jaki jest termin realizacji takiego filmu?

Odpowiadając na interpelację Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. hab. Piotr Gliński stwierdził, że Ministerstwo nie ma możliwości bezpośredniego wsparcia produkcji filmu, a właściwym podmiotem odpowiedzialnym za produkcję filmową jest Polski Instytut Sztuki Filmowej. Według informacji ministra w ciągu ostatnich dziesięciu lat PISF dofinansował trzy filmy poruszające poruszające tematykę wysiedleni Polaków w latach II wojny światowej. Były to „Jasnowłosa prowincja” w 2009 roku, „Wygnańcy. Gdynia była pierwsza.” w 2011 r. oraz w roku 2017 „Operacja Tannenberg”. Minister potwierdził, że Telewizja Polska S.A. zainteresowana jest wyprodukowaniem serialu „Otto Reder” w poruszający sposób przedstawiającego tematykę wysiedleń.

Odpowiedź Ministra wobec ważności tematyki wysiedleń jest bardzo zdawkowa. Zabrakło w niej troski o polską świadomość narodową i podtrzymywanie dziedzictwa historycznego. Minister właściwy dla dbałości o dziedzictwo narodowe, a tym jest przecież także trudna historia Polski okazał się tylko administratorem pilnującym przepisów formalnych i budżetowych.

 

Treść interpelacji

Szanowny Panie Ministrze,

od pewnego czasu przedmiotem naszego zainteresowania jest sprawa jednego z wysiedlonych mieszkańców Żywiecczyzny, który czyni starania w sprawie zrealizowania przez Telewizję Polską filmu o wpędzeniach Polaków przez Niemców podczas II wojny światowej. Do tematyki tej nawiązuje projekt serialu pt. „Otto Reder”, który został nagrodzony podczas konkursu „Wypędzeni” ogłoszonego 15 kwietnia 2008 r.

Z analizy przeprowadzonej przez redaktorów Agencji Produkcji Telewizyjnej i Filmowej, wynika, że projekt serialu pt. „Otto Reder” na tle innych filmów o tematyce wojennej, wyróżnia się wstrząsającym ujęciem tematu, dramaturgicznym przebiegiem konstrukcji oraz świetnie napisaną rolą głównego bohatera. Jesteśmy jednak świadomi, że Telewizja Polska ma określone fundusze na produkcję materiałów filmowych, w związku z czym czteroodcinkowy serial to wysokobudżetowa pozycja, której realizacja może być trudnością bez wsparcia ze środków zewnętrznych. Uważamy jednak, że za ich pozyskaniem przemawiają szczególne argumenty, związane z ogromnym znaczeniem historycznym przymusowego wysiedlenia aż 2,5 miliona Polaków przez okupanta hitlerowskiego.

W związku z powyższym zwracamy się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

  1. Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań zmierzających do wyprodukowania filmu fabularnego lub serialu o tematyce przymusowych wysiedleń Polaków przez okupanta hitlerowskiego w okresie II wojny światowej?
  2. Jaki jest najbliższy możliwy termin realizacji produkcji o wysiedleniach Polaków podczas II wojny światowej?
  3. Czy istnieje możliwość zabezpieczenia środków w budżecie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rok 2019, w celu przekazania dotacji celowej na wyprodukowanie serialu pt. „Otto Reder”?

Z wyrazami szacunku

 

Odpowiedź na interpelację

Odpowiadający: minister kultury i dziedzictwa narodowego Piotr Gliński

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na interpelację nr 27667 Panów Posłów Macieja Masłowskiego i Józefa Brynkusa z dnia 16 listopada 2018 roku w sprawie produkcji filmu o wysiedleniach Polaków podczas II wojny światowej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

Ministerstwo wspiera różnorodne przedsięwzięcia z zakresu szeroko rozumianej kultury, w tym również inicjatywy upamiętniające wydarzenia z okresu drugiej wojny światowej, zarówno poprzez dofinansowywanie budowy muzeów, izb pamięci, wystaw etc.

Odnosząc się do zapytania o działania zmierzające do wyprodukowania filmu fabularnego lub serialu poruszającego temat przymusowych wysiedleń Polaków przez okupanta niemieckiego w okresie II wojny światowej, należy podkreślić, że obowiązująca forma wsparcia zadań w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego to Programy Ministra. Niestety, w ramach nich nie ma możliwości wsparcia produkcji filmowej. Ewentualne wsparcie finansowe realizacji filmu leży w gestii Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, bowiem zgodnie z obowiązującymi rozwiązaniami prawnymi dofinansowywanie przedsięwzięć z obszaru kinematografii, w tym produkcji filmów fabularnych odbywa się za pośrednictwem Programów Operacyjnych PISF.

Zwracam uwagę Panów Posłów, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o kinematografii – instytucją odpowiedzialną za dofinansowywanie produkcji filmowej jest właśnie Polski Instytut Sztuki Filmowej (art. 8 ustawy), który w ostatnich latach dofinansował następujące projekty poruszające temat wysiedleń podczas II wojny światowej:

– Jasnowłosa prowincja, reż. Jacek Kubiak, Klaus Salge rok prod. 2009 – relacja o deportacjach obywateli polskich z ziem wcielonych do Rzeszy. Tłem dla historii trzech głównych bohaterów są losy setek tysięcy wysiedlanych Polaków oraz Żydów i setek tysięcy sprowadzanych na ich miejsce Niemców etnicznych z sowieckiej strefy wpływów w Europie Wschodniej.

– Operacja Tannenberg, reż. Anna Piasek-Bosacka rok prod. 2017 – zniszczenie elit w Wielkopolsce. Zamordowanie ok. 40 tys. mieszkańców, przesiedlenie 400 tys. mieszkańców.

– Wygnańcy. Gdynia była pierwsza, reż. Tadeusz Litowczenko, Aleksander Gosk, rok prod. 2011 – Film opowiada o historii budowy portu i miasta w Gdyni. Jednak główna część filmu to historia Gdyni w latach wojny. Niemcy od chwili powstania miasta i portu ostrzyli sobie na nie zęby i w pierwszej nadarzającej się chwili zawłaszczyli nowoczesne miasto i bardzo dobrze zbudowany nowy port. Przeszkodą, by czuć się w Gdyni jak u siebie, byli Polacy, którzy tu mieszkali. Dlatego część z nich od razu rozstrzelano, a część wywieziono do założonego nieopodal obozu w Sztutowie. Pozostałych deportowano do Polski centralnej, czyli do Generalnej Guberni. Były to pierwsze wypędzenia II wojny światowej.

Wskazany przez Panów Posłów projekt serialu „Otto Reder” zgodnie z informacją przekazaną z Telewizji Polskiej SA nadal pozostaje w sferze jej zainteresowania. Zgodnie z otrzymanymi przez MKiDN informacjami przystąpienie do realizacji projektu utrudnia nie tylko wysoki budżet realizacyjny, ale również skomplikowana sytuacja prawna dotycząca podziału praw do materiału literackiego pomiędzy dwójką scenarzystów, co sprawia, że TVP ma formalny problem ze skutecznym nabyciem pełni praw, co jest warunkiem niezbędnym do rozpoczęcia prac preprodukcyjnych.

Mając na uwadze uregulowania związane ze wsparciem produkcji filmowej oraz przebieg procesu produkcji filmu, w chwili obecnej brak jest możliwości wskazania terminu realizacji produkcji filmu o wysiedleniach Polaków podczas II wojny światowej.

 

Opracowała Sylwia Michalec, pracownik Biura Poselskiego dra hab. Józefa Brynkusa