Poseł Brynkus > Aktualności > Aktualności > Minister Gliński nie umie przyznać się do błędów swoich podwładnych

Minister Gliński nie umie przyznać się do błędów swoich podwładnych

W styczniu 2019 r. obchodziliśmy kolejną rocznicę zajęcia byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau przez wojska sowieckie. Niestety, dyrekcja Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau nie stanęła na wysokości zadania, ograniczając możliwość uczestnictwa w rocznicowych uroczystościach przedstawicielom Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar obozów Koncentracyjnych. Zakaz ten nie tylko doprowadził do eskalacji pretensji i żalów, ale stał się pretekstem do demonstracji.

Poseł dr hab. Józef Brynkus złożył w tej sprawie interpelację do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, oznaczoną numerem 28573, pytając m.in., czy są na terenie PMAB jakiekolwiek ograniczenia w eksponowaniu polskich symboli narodowych, gdyż SPROOK uznało, że nie zaproszenie na tegoroczne obchody wynikało z wniesienia na ubiegłoroczne obchody i eksponowania przez członków Stowarzyszenia polskiej flagi narodowej.

Odpowiadający na interpelację wicepremier, minister KiDN prof. dr hab. Piotr Gliński uznał jednak, że dyrekcja PMAB działała prawidłowo, gdyż musiała ograniczyć liczbę uczestników uroczystości w zamkniętym pomieszczeniu, że względów bezpieczeństwa. Zaprzeczył także informacji, o zakazie eksponowania polskich symboli narodowych na terenie PMAB i uznał wyjaśnienia dyrektora PMAB, że pracownicy Muzeum nie podejmowali prób usunięcia osób eksponujących polską flagę podczas uroczystości w styczniu 2018 r., zatem nie ma powodu do przeprosin dla SPROOK ze strony Muzeum i wyciągnięcia konsekwencji wobec pracowników winnych incydentu.

Na pytanie, czy dyrekcja PMAB, która podlega ministerstwu KiDN, przeprosi SPROOK za nie zaproszenie na obchody, minister odpowiedział, że delegacja Stowarzyszenia została na obchody zaproszona podczas spotkania z ministrem, zaś pozostali członkowie mogli oddać hołd w specjalnym otwartym i ogólnodostępnym sektorze. Minister całkowicie pominął milczeniem fakt, że niewłaściwa postawa i działania dyrekcji PMAB w 2018 r. dały pretekst do demonstracji w 2019 r., podczas której wznoszono także hasła mogące nawoływać do nienawiści na tle etnicznym i wyznaniowym, oraz do prób kontrmanifestacji, eksponującej stalinowskie hasła ideologiczne i demagogiczne.

Poniżej publikujemy pełną treść odpowiedzi ministra na interpelację posła J. Brynkusa.

Odpowiadając na interpelację nr 28573 pana posła Józefa Brynkusa z dnia 8 stycznia 2019 roku w sprawie karygodnego lekceważenia rodzin ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych przez dyrekcję Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau poprzez ograniczenie prawa przedstawicieli Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych do uczestniczenia w obchodach wyzwolenia więźniów niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

Ad 1. Czy flaga narodowa w barwach biało-czerwonych jest elementem dziedzictwa narodowego i czy jej eksponowanie na terytorium Rzeczypospolitej może być ograniczane prywatnymi, niemerytorycznymi decyzjami jakichkolwiek urzędników?

Odpowiadając na to pytanie, zmuszony jestem sprostować niezgodne z faktami informacje: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu (dalej: PMAB) nie zakazywało i nie zakazuje wnoszenia polskich flag na teren byłego obozu zagłady. Ze względów bezpieczeństwa zabronione jest wyłącznie wnoszenie flag na drzewcach.

Wzór flagi państwowej określony jest w art. 6 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 441), sama zaś flaga, jako zawierająca barwy Rzeczypospolitej Polskiej, podlega regulacji art. 1 ust. 2 ustawy, który stanowi, że otaczanie ich czcią i szacunkiem „jest prawem i obowiązkiem każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz wszystkich organów państwowych, instytucji i organizacji”.

Ad 2. Czy resort panuje nad działalnością tak istotnej placówki o znaczeniu ponadnarodowym jaką jest PMAB, czy też PMAB jest prywatnym folwarkiem Dyrekcji, mogącej stosować własny kodeks prawny czy etyczny na terenie byłego obozu?

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego sprawuje nadzór nad PMAB, który wynika z zapisów ustawy o muzeach (t. j. Dz. U. z 2018 poz. 720) oraz ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1983) oraz statutu tego Muzeum.

Nadzór nie oznacza jednak ingerowania w bieżącą działalność instytucji, która ma osobowość prawną i organ w postaci dyrektora, który ponosi odpowiedzialność za jego działalność. Dyrektor muzeum nie stosuje własnego kodeksu prawnego czy etycznego na terenie byłego obozu.Przypisywanie mu tego rodzaju działań lub intencji może wynikać jedynie z nadinterpretacji faktów lub z upowszechnianych w mediach niesprawdzonych informacji na ich temat.

Ad 3. Czy Ministerstwo zamierza interweniować w sprawie naruszania prawa przez Dyrekcję PMAB, próbującą ograniczać prawo używania polskiej flagi narodowej na terenie dawnego obozu oraz dyskryminującą część rodzin ofiar poprzez próbę pozbawienia ich prawa do oficjalnego uczestnictwa w obchodach rocznicy wyzwolenia obozu?

Jak wskazano wcześniej, dyrekcja muzeum nie ogranicza prawa do prezentowania polskich symboli narodowych, nie ogranicza także prawa żadnego obywatela czy środowiska do udziału w odbywających się na terenie muzeum uroczystościach. PMAB nie limituje udziału w uroczystościach odbywających się na jego terenie, ale ze względów organizacyjnych, technicznych i bezpieczeństwa zmuszone jest ograniczać liczbę osób uczestniczących w części uroczystości odbywającej się w zamkniętym pomieszczeniu (w tzw. Saunie). Zapraszani są do niego bowiem przede wszystkim byli więźniowie, by, ze względu na ich coraz bardziej zaawansowany wiek, zadbać o ich zdrowie i minimum komfortu Do pomieszczenia tego zapraszane są również nieliczne delegacje stowarzyszeń i organizacji społecznych, np. Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych, Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Związku Narodowych Sił Zbrojnych czy Stowarzyszenia „Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbruck”. Poza tym zapraszane są oficjalne delegacje – korpus dyplomatyczny, duchowni, członkowie Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej, przedstawiciele władz państwowych i lokalnych. Wszystkim tym osobom Muzeum ma obowiązek zapewnić godne i bezpieczne warunki. Nie jest zaś limitowany dostęp do sektorów na wolnym powietrzu, gdzie prawo przebywać ma każdy chcący godnie uczcić rocznicę.

Ad 4. Czy resort nakaże Dyrekcji PMAB przeproszenie Stowarzyszenia Rodzin Polskich Ofiar Obozów Koncentracyjnych za próbę dyskryminacji i spowoduje zaproszenie jego członków do oficjalnego udziału w uroczystości 27 stycznia 2019 r.?

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uważa sprawę wymiany korespondencji między PMAB a SRPOOK za zamkniętą po wyjaśnieniu jej wszystkich okoliczności przez strony bezpośrednio w siedzibie MKiDN. Delegacja SRPOOK została zaproszona na obchody 74. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau.

Co do zarzutu „dyskryminacji” informuję, że, jak stwierdzono wyżej, oficjalne obchody organizowane są w ograniczonym przestrzennie pomieszczeniu, w historycznym poobozowym budynku z bardzo ograniczoną liczbą miejsc siedzących. Oficjalne delegacje państwowe, kościelne, delegacje władz lokalnych i samorządowych, instytucje i organizacje współpracujące z muzeum oraz zajmujące się tematyką Pamięci, reprezentowane są przez 2-, 3-osobowe delegacje.

Z uwagi na to, SRPOOK, w wyniku ustaleń dokonanych podczas spotkania z Ministrem KiDN, otrzymało analogiczne zaproszenie, zaś liczniejsza grupa członków i sympatyków Stowarzyszenia będzie mogła uczestniczyć w obchodach – razem z wszystkimi, którzy będą chcieli oddać hołd ofiarom – w specjalnym sektorze otwartym, który muzeum wyposaży w telebim, na którym będzie można obserwować transmisję obchodów.

Ad 5. Czy dyrektor oraz pracownicy PMAB, którzy podjęli niewłaściwe i szkodliwe działania wobec SRPOOK, polegające na próbie usuwania osoby eksponującej polską flagę narodową podczas poprzednich obchodów rocznicowych, a następnie na odmowie zaproszenia SRPOOK na oficjalne obchody w roku przyszłym, zostaną ukarani, względnie upomniani?

Z informacji posiadanych przez Ministra KiDN wynika, że pracownicy PMAB nie podejmowali prób usunięcia przedstawiciela SRPOOK podczas obchodów 73. rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz.

Przedstawicielka stowarzyszenia nie została poproszona o opuszczenie miejsca obchodów, lecz o zwinięcie flagi, ponieważ, jak wynika z relacji pracowników muzeum oraz byłych więźniów obozu, stojąc pomiędzy rzędami krzeseł, w sektorze, w który siedzieli byli więźniowie wraz z opiekunami, zasłaniała im widok.

Ad 6. Czy zostaną wyciągnięte konsekwencje wobec osób winnych niewłaściwego oraz niedbałego przygotowania obchodów rocznicowych w styczniu roku 2018, co przyczyniło się do późniejszych incydentów z próbami usuwania osoby z polską flagą i dalszych wymienionych wyżej reperkusji?

Minister KiDN, również w świetle wcześniejszych odpowiedzi na pytania pana posła, nie znajduje podstaw do wyciągania konsekwencji w przedmiotowej sprawie. Podjęto natomiast starania zmierzające do wyjaśnienia sytuacji i zapobieżenia podobnym w przyszłości.

Z poważaniem
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
prof. dr hab. Piotr Gliński

Fot. Jan Lorek

Opracowanie Biuro Poselskie posła na Sejm dra hab. Józefa Brynkusa.