Poseł Brynkus > Aktualności > Konfederacja Tatrzańska – przywracana z niepamięci

Konfederacja Tatrzańska – przywracana z niepamięci

Podziel sięShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone

Pierwszy Rajd Konfederacji Tatrzańskiej i Dywizji Górskiej zorganizowany został w piątek 9 czerwca 2017 roku w Szaflarach. Organizatorami byli Stowarzyszenie Historii Spytkowic pod wodzą Marii Fróg, Wójt Gminy Szaflary a także Sekcja Młodzieżowa światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Koła w Nowym Targu.

Szaflary to rodzinna miejscowość twórcy Konfederacji Tatrzańskiej Augustyna Suskiego. KT była regionalną organizacją konspiracyjną, powstałą z potrzeby sprzeciwu mieszkańców Podhala wobec niemieckich planów wykreowania rzekomo niemieckiego „narodu góralskiego” – Goralenvolk. Organizacja ta związana była ze Związkiem Walki Zbrojnej, ale zachowywała pewną odrębność ideową w zakresie prowadzenia propagandy wśród mieszkańców Podhala. KT liczyła około 400 konspiratorów, a główną formą jej aktywności była praca propagandowa, m.in. kolportowanie podziemnej prasy, w tym własnej gazetki noszącej tytuł „Na Placówce”.

Już wcześniej, w październiku 1939 r. pułkownik Aleksander Stawarz, były dowódca 12 Pułku Piechoty Ziemi Wadowickiej, w kampanii 1939 r. dowodzący 2 Brygadą Górską z Nowego Sącza, po uniknięciu niewoli sowieckiej i niemieckiej rozpoczął organizowanie struktur konspiracji wojskowej, której nadał nazwę Dywizji Podhalańskiej w Konspiracji. Organizacja ta obejmowała tereny na zachód i południe od Krakowa, od Chrzanowa, Krzeszowic i Oświęcimia, poprzez Wadowice i Andrychów aż po Zakopane, Nowy Targ i Rabkę. W szczytowym okresie istnienia liczyła ponad ośmiuset żołnierzy. Po aresztowaniu płka Stawarza wiosną 1941 r., szef sztabu DPwK major Edward Gött-Getyński przemianował tę organizację na Dywizję Górską w Konspiracji. Po nawiązaniu współpracy z KT Dywizja stała się jej oddziałem zbrojnym. Wskutek rozpracowania prze niemiecką policje polityczną – gestapo – znaczna grupa konspiratorów KT i DGwK została aresztowana i osadzona w obozach koncentracyjnych. W obozie koncentracyjnym Auschwitz zginęli Augustyn Suski, Eugeniusz Iwanicki i wielu innych. W obozie zamordowani zostali także płk Stawarz i mjr Gött-Getyński, ale zanim to nastąpiło zdążyli jeszcze zaangażować się w budowanie struktur konspiracji wojskowej i Polskiego Państwa Podziemnego pod kierownictwem por. Witolda Pileckiego w KL Auschwitz.

1 Rajd Konfederacji Tatrzańskiej i Dywizji Górskiej zorganizowało z inicjatywy Marii Fróg Stowarzyszenie Historii Spytkowic, we współdziałaniu z Wójtem Gminy Szaflary. Na Rajd przybyło ponad dwieście osób, w tym liczne reprezentacje z różnych szkół Podhala, grupy rekonstrukcyjne, które odtwarzały epizody z działalności KT oraz okupacyjnych wydarzeń w regionie, zespół „Krzesani” ze Spytkowic. Obecny był dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa z Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie. Poseł na Sejm RP dr hab. prof. Uniwersytety Pedagogicznego w Krakowie Józef Brynkus przesłał na ręce organizatorki Rajdu list gratulacyjny, podkreślający ważność podjętej przez organizatorów inicjatywy. List odczytał Michał Siwiec-Cielebon. List na ręce wójta Gminy Szaflary przesłał także poseł na Sejm RP Edward Siarka. Wicestarosta nowotarski Władysław Tylka bardzo przychylnie odniósł się do inicjatywy zgłoszonej przez dra Macieja Korkucia i Michała Siwca-Cielebona, aby rondu w ciągu drogi krajowej na pograniczu Nowego Targu i Szaflar nadać nazwę ronda Konfederacji Tatrzańskiej i umieścić na nim informację przypominającą o podhalańskiej konspiracji antyhitlerowskiej.

Po mszy świętej odprawionej w kościele pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła przez ks. Jacka Kucza, wikariusza tutejszej parafii złożono kwiaty pod pomnikiem Augustyna Suskiego na szaflarskim rynku. Wartę honorową wystawili Strzelcy Rzeczypospolitej z Myślenic. Po krótkiej części oficjalnej do akcji przystąpili rekonstruktorzy, którzy zaprezentowali szereg scen z życia ludności Podhala pod okupacją hitlerowską i walk polskich partyzantów. Pokaz przygotowała Podhalańska Grupa Rekonstrukcji Historycznej Zgrupowania Partyzanckiego „”Błyskawica”, ale część rekonstruktorów przybyła nawet z Olkusza. Później na trasę wyruszyło kilkanaście grup, które na sześciu stacjach miały do zaliczenia zadania nawiązujące do tematyki Rajdu. Grupy liczyły do kilku do ponad dwudziestu uczestników. Artystyczna oprawę imprezy zapewnił zespół „Krzesani” ze Spytkowic oraz Wojciech Habela, aktor m.in. krakowskiego Teatru Bagatela, od 2009 roku członek rady Fundacji Ocalenia Kultury Kresowej „Chawira” w Krakowie. Na szaflarskim rynku zaprezentowano także okolicznościową wystawę poświęconą Konfederacji Tatrzańskiej i Dywizji Górskiej, zatytułowaną „Rzecz o niepamięci”.

Pogoda dopisała a niezmordowana Maria Fróg zapowiedziała ciąg dalszy. Rajd ma stać się imprezą cykliczną, a kolejnym edycjom towarzyszyć mają nowe wydarzenia artystyczne i atrakcje kulturalne. A wszystko po to, by losów Konfederacji Tatrzańskiej, Dywizji Podhalańskiej i Górskiej oraz antyhitlerowskiej konspiracji Górali czas nie zatarł i niepamięć.

List do uczestników.

Wadowice, dnia 5 czerwca 2017 r.

 

Stowarzyszenie Historii Spytkowic
na ręce
Pani Marii Fróg

Szanowni Państwo,
serdecznie gratuluję Państwu inicjatywy organizacji I Rajdu Konfederacji Tatrzańskiej i Dywizji Górskiej. Upamiętnianie wydarzeń ważnych dla polskiej historii jest istotnym elementem procesu edukacji, nie tylko najmłodszych pokoleń, a także odbudowy naszej wspólnej pamięci. To działanie szczególnie cenne w dzisiejszych czasach, kiedy różne środowiska podejmują próby relatywizacji życiowych wyborów i wartości, a pośpiech codziennego życia utrudnia wielu osobom refleksję pozwalającą dostrzec i docenić postawy        i zachowania patriotyczne, jako jeden z najważniejszych czynników wychowania oraz równocześnie poczucia narodowej wspólnoty.

Konfederacja  Tatrzańska była odpowiedzią patriotycznych środowisk Podhalan na hitlerowskie próby stworzenia odrębnego, rzekomo niemieckiego narodu góralskiego – Goralenvolku. Skala niemieckich represji wobec członków Konfederacji Tatrzańskiej oraz żołnierzy jej zbrojnego ramienia, którym była Dywizja Górska, pokazują jak ważna była ta inicjatywa i jak bardzo potrzebna mieszkańcom Podhala. Podhala, które wbrew niemieckim knowaniom i mistyfikacjom zawsze było polskie. Góralom, którzy byli i czuli się Polakami.

Dywizja Górska kontynuowała tradycje jednej z pierwszych w okresie hitlerowskiej okupacji polskich organizacji podziemnych – Dywizji Podhalańskiej w Konspiracji. Te nazwy, Podhalańska i Górska, nawiązywały do pięknych tradycji wyróżniających polskich formacji wojskowych tworzonych na południu naszej ojczyzny – pułków strzelców podhalańskich tworzących Dywizje Piechoty Górskiej. Ta odrębność podkreślana specjalnymi elementami umundurowania czy obyczaju była równocześnie patriotycznym spoiwem żołnierzy Podhala oraz Podkarpacia z resztą Wojska Polskiego. Zgodnie z tradycją i systemem poborowo-mobilizacyjnym w formacjach tych służyli przede wszystkim synowie rodów podhalańskich i mieszkańcy powiatów podgórskich.

I właśnie oni, ich krewni, sąsiedzi i przyjaciele, kiedy przyszedł czas tragicznej próby w noc okupacji, nawiązali do owych chlubnie wyróżniających tradycji poprzez nazwy organizacji podziemnych, w których szeregach licznie uczestniczyli w antyniemieckiej konspiracji.  Podkreślanie  w  nazwach,  że  Konfederacja jest organizacją związaną z Tatrami

i Podtatrzem, a zatem jest stworzona przez mieszkańców Podhala, przez polskich Górali, że tworzone tu formacje wojskowe są kontynuacją i nawiązaniem do polskich formacji Podhalańskich czy Górskich, było wyraźnym zaprzeczeniem i sprzeciwem wobec niemieckich planów i nadziei.

Ludzie tworzący te organizacje byli najwspanialszymi synami i córkami naszego regionu oraz najżarliwszymi patriotami polskiego Podhala. Augustyn Suski, Eugeniusz Iwanicki, Jadwiga Apostoł i pozostali członkowie KT to piękne przykłady postaw wiernych Polsce. Równie wspaniałymi bohaterami byli pułkownik Aleksander Stawarz, twórca Dywizji Górskiej w Konspiracji, której nazwą nawiązał do dowodzonej przez siebie w 1939 r. 2 Brygady Górskiej z Nowego Sącza, czy jego szef sztabu major Edward Gött-Getyński, który po aresztowaniu płka Stawarza kontynuował dzieło, przekształcając organizację w Dywizję Podhalańską w Konspiracji. Także on został aresztowany przez hitlerowską tajną policję – gestapo – i podobnie jak płk Stawarz osadzony został w niemieckim obozie koncentracyjnym  Auschwitz w Oświęcimiu. Obaj związani tam byli z utworzoną przez Witolda Pileckiego polską organizacją konspiracyjną – Związkiem Organizacji Wojskowej, dając dowody niezłomnego i konsekwentnego patriotyzmu, aż do ofiary życia, gdy rozstrzelani zostali pod Ścianą Śmierci.

Cieszę się, że moi rodacy, obywatele Podhala chcą przypominać te piękne tradycje oraz bohaterskie postacie naszego regionu. Jako historyk i nauczyciel akademicki dziękuję Państwu za to z pełną świadomością, że pamięć o naszej przeszłości, przypominanie jej i mądra, oparta na prawdzie polityka historyczna tworzy i kształtuje więzi najsilniej łączące nas w narodową wspólnotę. Wszystkim Państwu – organizatorom i uczestnikom – życzę pięknych przeżyć związanych z dzisiejszą uroczystością i rajdem oraz zachowania i nieustannego kultywowania pamięci o bohaterach podhalańskiej konspiracji.

Łączę wyrazy poważania
dr hab. Józef Brynkus
Poseł na Sejm RP

Fot. Maria Krystyna Fróg


Opublikowano przez Biuro Poselskie dra hab. Józefa Brynkusa

Podziel sięShare on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterEmail this to someone